Goede Nijntje-taal is ook een vak..

Als tekstschrijver gebruikte ik tot nu toe met enige regelmaat het begrip ‘Nijntje-taal’. Voor mij stond het altijd synoniem voor een eenvoudige, prettig leesbare en niet mis te verstane tekst.

Het artikel ‘Nijntje-taal voor vmbo’er blijkt juist onbegrijpelijk’ (Trouw, 4 februari) heeft me een stuk voorzichtiger gemaakt.

Lees en huiver:

Een paleis met luizen en vlooien
Aan het hof van Lodewijk de 14e wist niemand iets van hygiëne.
Overal liepen luizen en vlooien.
De mensen wasten zich bijna nooit.
De pruiken van de bedienden zaten vol met luizen.
De koning vond wassen ongezond.
De bedienden sliepen met hun pruik op.
De luizen en vlooien sprongen ’s nachts in de lakens.
In de zomer kwamen er steeds meer beestjes bij.
Het was in de zomer heel warm in het paleis.
In de hitte konden vlooien en luizen goed leven.

Kunt u het volgen?

De Utrechtse neerlandica Jentine Land ontdekte dat hele lesmethodes in het vmbo uit zulke korte, losse zinnen bestaan. Niet alleen komt er geen bijzin aan te pas, ook woorden als ’omdat’, ’daarom’ of ’immers’ blijken taboe verklaard.

Die versimpeling schiet haar doel voorbij, zegt Land. In het kader van haar promotieonderzoek liet ze tweedeklassers eenvoudige én gewone teksten lezen. De ‘gewone’ tekst werd door de meeste vmbo-ers veel beter begrepen:

Aan het hof van Lodewijk de 14e wist niemand iets van hygiëne en dat gaf grote problemen. Overal liepen luizen en vlooien omdat de mensen zich bijna nooit wasten. Daardoor zaten de pruiken van de mensen vol met luizen en vlooien. Ze wasten zich niet omdat de koning wassen ongezond vond. Ook sliep iedereen ’s nachts met zijn pruik op. Daardoor sprongen de luizen en vlooien ’s nachts in de lakens. In de zomer kwamen er steeds meer beestjes bij want het was dan namelijk heel warm in het paleis. En in de hitte konden vlooien en luizen goed leven.

“Uitgevers gaan uit van de leesbaarheidsformule: hoe korter de zin, hoe makkelijker,” vertelt Land in het artikel. “Maar ze zien over het hoofd dat het onmogelijk wordt verbanden te zien als je de woorden weghaalt die de structuur aanduiden.”

Goede Nijntje-teksten schrijven is een vak apart.

.